The protests, initiated after the brutal killing of Martin Neshkovski by a member of the Macedonian
police forces, contributed to the Macedonian society in several ways. What we achieved was
mostly a benefit for the youth, but certain influence has been exercised over political parties, civil
society organizations and of course the Ministry of Interior.

For the sake of a simpler classification in the sea of information, i will try to emphasize five
positive outcomes we already gained and other three, which I believe will follow.

What did we get from protests against the police brutality?
01. Empowerment of the individual
As never before, a huge mass of individuals publicly expressed their stance against the Ministry of
Interior; an institution, considered to be the greatest intimidator of free citizens. Regardless whether
one joins the protest every day at 18:00 pm in front of the monument of Mother Teresa, or is simply
active in the online community by posting a symbolic logo against the brutality of the police on his Facebook or Twitter profile, the benefit from an open expression of discontent is enormous. The individual is encouraged and able to act against fear.

02. Unity among the different
The great amazement by the positive atmosphere during the protests is shared by everyone. Citizens
keep on noting that such unification of the different groupings has never been experienced earlier.
On Friday, the 5th day of the protest, the massiveness of the movement became evident. More than 3,000 citizens, mostly young, gathered with a joint message towards the institutions: “Stop the brutality over the individual.” As never before, a same message came from many different people.
At the protests I personally recognized citizens from 50 different organizations, apolitical individuals, citizens with no political preference, members of VMRO and SDSM, members of DUI and DPA, members of other political parties, but also citizens that get engaged around social issues for the very first time. Although during the preparation of the protests there were no intentional calls towards the different ethnic communities that live in Macedonia, at the protests I saw Macedonians, Albanians, Roma, Vlavs, Serbs, Bosniaks, Croats and others. The protests brought a spontaneous integration of citizens of the Republic of Macedonia.

03. Clarification of the murder of Martin Neshkovski
Citizens managed to reveal a murder that the Ministry intended to hide. Pressure from citizens led
to slow illumination of the details related to the murder of Martin. I am not talking about a final
clarification, but about increasingly growing exposure of information in public, which would have
for sure remained in the hidden files of the MOI, hadn’t this outbreak of civil activism happened.
The attempts of the officials to cover up the brutal murder failed, and contradictoriness is
increasing with each successive statement coming from the Spokesman of the MOI, Ivo Kotevski.

04. The power of Twitter emerged
It is presumptuous to claim that Twitter is organizing the protests. Twitter is neither an organization, nor a media that possesses centralized sources of information. Behind Twitter are the critical citizens who manage to articulate their attitudes in 140-characters text. While the number of users in Macedonia is still small, Twitter emerged as a platform, a social network that is difficult to monitor, control and censor. I believe that Twitter is still unknown to the MOI which was the reason why nobody could anticipate the protests and is still not able to stop them. Although initially Facebook remained quiet, after the 6-days protests more citizens were encouraged and started using Facebook to express their discontent. The number of pages, groups and events that are calling for solidarity and protest against the police brutality is constantly increasing. At the same time, we shouldn’t undermine the Facebook activity of the MOI expressed through attempts to censor the calls for protest (Fortunately, with no major consequences thus far).

05. Citizens over the parties
“We are not a party” is the message that is constantly being repeated during the protests. This is not the main message of the protest, but it is a protective mechanism which, unfortunately, must be repeated so we can prevent the attempts of political parties to marginalize or manipulate the pure civic activism. The non-partisan character of the movement was understood and accepted by all participants of the protests; those who are members of different parties and those who disagree with the principles of the pluralist democratic system in the first place. The message “We are not party” managed to united the citizens, as much as the message “Stop police brutality ” did. As quite common for non-partisan actions, this action supported the dominance of the civic over the partisan and called for activism without violence and excluding hate speech. The nonviolent protest against the police violence can serve as an example for both parties and state institutions.

I believe that this list may be expanded with other benefits gained in the last 7 days. But I also believe that the civil action “#protestiram #martin” will not stop here, and will strive to achieve at least other three goals that I describe below. These are the 3 most common requests of citizens, put in an order in which I think they can be achieved with continuous pressure.

01. Identification and punishment for all culprits in the murder of Martin Neshkovski
I believe that the MOI will succumb to the pressure from citizens and undertake all the necessary procedures to fully clarify the case, detect and reveal all the members of the police forces that were witnesses or accomplices in the murder.

02. Resignation or dismissal of the officials in charge in the MOI
If the protests continue, I believe that a resignation or dismissal of the Minister of Interior Gordana Jankulovska and / or the Deputy Minister and Spokesman of the Ministry, Ivo Kotevski will follow. These prospects were announced in the editor’s comment of the pro-government daily newspaper Dnevnik, as well as in the statement of the sleeping President of the Republic, that the institutions received the message coming from citizens.

03. Reform of the special police forces
After statements from the OSCE and the Ombudsman, a continuing pressure could bring democratization within the MOI, expressed through publicly presented plan for reform of the special police force and it’s quick implementation.

Finally, regardless whether the protests will continue or not, regardless whether the Ministry will
request the abolition of all Facebook groups calling for protests and further use the authority of
foreign analysts to kill civic activism, young people have achieved success, perhaps the largest in plural past 20 years Macedonia.

Протестите по повод бруталносто убиството на Мартин Нешковски од страна на полициските сили донесоа повеќе придобивки за македонското општество. Придобивките најмногу се во корист на младите, но влијание веќе е остварено и врз политичките партии, граѓанските организации и се разбира врз Министерството за внатрешни работи.

Заради полесна класификација во овој шум од информации, издвојувам 5 остварени придобивки и 3 за кои верувам дека ќе следуваат:

Што добивме од протестите против полициската бруталност?

01.Охрабрување на индивидуата
Како никогаш до сега, огромна маса индивидуи јавно го искажуваат својот став против институцијата која важи за најголем заплашувач на слободните граѓани, Министерството за внатрешни работи. Без разлика дали некој секојдневно доаѓа пред Мајка Тереза во 18:00 часот или пак дејствува виртуелно преку поставување симболично лого против полициска бруталност за својот профил на фејсбук или твитер, придобивката е огромна и резултира со слободно изразување на незадоволството. Индивидуата се охрабрува и дејствува против стравот.

02. Здружување на различните
Секојдневни се коментарите со воодушевување од атмосферата на протестите против полициска бруталност. Граѓаните коментираат дека вакво обединување на различностите не искусиле до сега. Во петокот, на 5-тиот ден од протестите, масовноста беше евидентна. Повеќе од 3000 граѓани, најмногу млади, со иста порака до институциите: “СТОП за бруталноста врз индивидуата”. И повторно, како никогаш до сега, иста порака од толку различни граѓани. На протестите лично препознав граѓани од 50-тина различни организации, аполитични индивидуи, партиски неопределени, членови на ВМРО – ДПМНЕ, членови на СДСМ, членови на ДУИ, членови на ДПА и на други политички партии, но и граѓани кои за прв пат јавно се активираат околу општествени прашања. Иако немаше претенциозни повици кон различните етнички заедници, на протестите видов Македонци, Албанци, Роми, Власи, Срби, Бошњаци, Хрвати и други, но и такви кои себеси не се декларираат според националност. Протестите донесоа ненаметната интеграција на граѓаните на Република Македонија.

03. Расветлување на убиството на Мартин Нешковски
Граѓаните открија убиство кое МВР сакаше да го прикрие. Притисокот од граѓаните резултираше со бавно расветлување на убиството на Мартин. Не зборувам за расчистување, туку за обезбедување јавни информации кои се побројни од ден во ден, а кои сигурно ќе останеа во фиоките на МВР ако не се случеше овој налет на граѓански активизам. Обидот за заташкување и прикривање на бруталното убиство не им успеа на одговорните, а заплеткувањето во нетранспарентноста е се поголемо со секоја следна изјава на пртпаролот на МВР, Иво Котевски.

04. Порасна моќта на Твитер
Претенциозно е да се тврди дека Твитер ги организираше протестите. Твитер не е организација, не е ни медиум и не поседува централизиран извор на информации. Твитер се критичните граѓани кои знаат да ги артикулираат своите ставови во 140 карактери текст. Иако сеуште со мал број корисници, Твитер се наметна како платформа, друштвена мрежа која тешко може да се мониторира, контролира и цензурира. Верувам дека Твитер сеуште е непознатица за МВР и дека токму поради тоа протестите никој не ги предвиде и сеуште не може да ги загуши.
Иако се појавија пораки од типот “Твитер гори, фејсбук се чешла”, после 6-дневните протести граѓаните се охрабрија јавно да протестираат и на Фејсбук. Се побројни се странците, групите и настаните кои повикуваат на солидарност и на протест против полициската бруталност, но не е за потценување и активноста на МВР во гасење и цензурирање на ваквите повици (до сега без посериозен ефект врз загушување на протестите).

05. Граѓаните над партиите
“Ние не сме партија” е порака која секојдневно се повторува на протестите. Тоа не е порака на протестот, но е заштитен механизам кој, за жал, мора постојано да се поовторува за да се спречи обидот на партиите да го маргинализираат или манипулираат овој чист граѓански активизам. Непартиското го разбраа и прифатија сите учесници на протестите, и оние кои се членови на партии и оние кои не се согласуваат со принципите на системски поставената плуралистичка демократија.
“Ние не сме партија” ги обедини граѓаните, онолку колку што ги обедини и пораката “Стоп за полициската бруталност”. Сосема својствено за непартиските акции, поддршка во доминацијата на граѓанското над партиското дадоа и секојдневните повици за активизам без насилство и без говор на омраза. Ненасилни протести против насилството можат да бидат само пример и за партиите и за институциите.

Верувам дека оваа листа може да се прошири и дека во овие 7 дена се остварени и други придобивки. Но, верувам и дека граѓанската акција “#protestiram #martin” нема тука да запре, во обид за остварување на следниве барања. Ќе набројам 3 од најчестите барања на граѓаните, по редослед за кој сметам дека со континуиран притисок е можно да бидат остварени:

01. Утврдување и санкционирање на сите виновници за убиството на Мартин Нешковски.
Верувам дека МВР ќе подлегне на притисокот на граѓаните и ќе спроведе постапка за целосно расчистување на случајот и откривање на сите припадници на полициските сили кои биле сведоци или соучесници на убиството.

02. Оставки или разрешувања на одговорните во МВР
Ако протестите продолжат, верувам дека ќе следи оставка или разрешување на министерката за внатрешни работи, Гордана Јанкуловска и/или помошник министерот и портпарол на МВР, Иво Котевски. Оваа можност ја најавуваат и уредничкиот коментар на провладиниот Дневник, како и изјавата на заспаниот претседател на Република Македонија, дека институциите ја примиле пораката на граѓаните.

03. Реформа на специјалните полициски сили
По изјавите на ОБСЕ и на Народниот правобранител, континуираниот притисок може да донесе и демократизација во редовите на МВР, изразена преку јавно презентиран план за реформа на специјалните полициски сили и брзо спроведување на истиот.

Конечно, без разлика дали протестите ќе продолжат или не, без разлика дали МВР ќе бара од Фејсбук бришење на групите кои повикуваат на протести и без разлика дали ќе се употребуваат странски аналитичари како авторитети за гушење на активизмот, младите веќе остварија успех, можеби најголем во овие 20 години плурална Македонија.

Интернетот постои веќе 20 години. По тој повод, BBC презема иницијатива за откривање на моќта на интернетот, преку презентација на низа аспекти нa неговите вредности.

По иницијатива на Развигор и по јавниот повик на Дарко, одлучив да издвојам што ќе ми недостасуваше ако интернетот не ми беше достапен:

01. Немаше да имам можност да поседувам сопствено поштенско сандаче на свои 15 години, во далечната 1995. Тогаш ја креирав својата прва емаил адреса и со тоа добив неколку мегабајти личен простор на интернет. Тогаш станав достапен во електронскиот свет;

02. Немаше да знам на кои теми дебатираат и кои аргументи ги користат сите дебатери од целиот свет. Истражувањето ќе беше ужасно тешко. Денес, постои и база на дебатни случаи, т.н. Debatepedia;

03. Немаше да можам ефикасно да ја менаџирам мојата организација и во ист ден да комуницирам со членовите во Македонија, партнерите од Словенија и поддржувачите од САД;

04. Немаше да реализирам ефтини, а моќни интернет кампањи. Денес, на клиентите во агенцијата во која работам имам можност да им понудам голем ефект, за мал буџет.

05. Немаше да поседувам голем мегафон со кој јавно и нашироко можам да ја изразувам својата слобода на мисла и слобода на говор. Овој блог, мојот фејсбук профил и мојот твитер профил се моите интернет мегафони;

За крај, ќе ги замолам моите пријатели Дона, Ана, Иван, Бранка и Елена да го направат истото и на својот блог [или својот фејсбук профил] да напишат што ќе беше поразлично ако интернетот не им беше достапен.

“Големата слика” од денес ќе биде побогат за уште еден автор. Бојан Маричиќ одлучи да ја преточи својата мотивираност за социјална интеграција во пишани мислења и анализи на овој блог. Бојан е мој долгогодишен соработник и другар. Бојан е искусен граѓански активист, тренер по дебатни техники и магистер по меѓународно и европско право.

Еве го неговиот прв пост:

Сегрегацијата ја научивме, до каде е интеграцијата?

Некои велат дека најсилните пориви за јавно изразување луѓето ги имаат токму кога слободата на изразување им била најзагрозена. Не знам дали е тоа вистина но јас мислам дека луѓето кои размислуваат во нашето општество и притоа не се партиски индоктринирани треба да ги наметнуваат прашањата како: Кои се нашите вистински секојдневни проблеми кои ни го прават општеството какво што е и го одредуваат какво ќе биде? Како да ги формулираме? Како да ги наметнеме?

Овој текст (и наредните што следуваат) има амбиција да ја отвори темата на отворената етничка сегрегација, помеѓу Македонците и Албанците како најбројни народи во Република Македонија, која доминира и зазема се поширок простор во нашето општество и „инфицира“ секој час се’ повеќе луѓе по различни основи. Она што мене ме поттикна на размислување на оваа КЛУЧНА тема во нашето општество беше изливот на омраза од сите страни разгорен од сега веќе повлечената и озлогласена Македонска Енциклопедија, врвен masterpiece на МАНУ. Што може и треба да направат граѓаните на оваа држава кои се релативно млади (помеѓу 20-40 години) и кои разбираат дека игноририајќи го фактот дека живееме во држава која егзистираат повеќе етникуми со свои карактеристики, одлики, желби и интереси, практично се придонесува кон предексплозивната атмосфера особено меѓу помладите. Ако ја илустрираме ситуацијата на неколку полиња од нашето општество ќе сфатиме дека општеството има јасни знаци на поделеност и опасни нејзини манифестации и уште повеќе ќе сфатиме дека итно треба нешто да преземеме како општество и како луѓе.

Анализата на темата ќе се одвива во неколку текстови и ќе ги дискутира темите Образование, политика, култура, граѓански сектор, медиуми и лични односи, а фокусот ќе се насочи кон формите во кои се манифестираат прашањата на етничка сегрегација и нивната содржина во рамките на овие теми, притоа со јасно нагласување: Што не чини? Што е добро? Што може да се направи за интеграција?.

I дел
(Што не чини? Што е добро? Што може да се направи за интеграција?)

ОБРАЗОВАНИЕ

Што не чини?
- Постојат многу малку институционални допирни точки помеѓу учениците Македонци и Албанци. Покрај „генијалните“ решенија за етнички поделени смени во повеќе градови, за ова сведочи фактот дека младите не работат на никакви заеднички проекти кои ќе ги избришат или намалат меѓусебните разлики и предрасуди.

- Јазичните бариери помеѓу младите Македонци и Албанци се продлабочуваат наместо да се намалуваат. Го чекавме Кнут Волебек (Високиот комесар за малцински рава на ОБСЕ) да ни каже дека во нашите училишта на кои се надеваме да ги „оправат“ нашите идни генерации нема никаков план за интеграција на младите во јазична смисла. Всушност тој само гласно кажа нешто што секој свесен човек во оваа држава одамна го знае: јазичната сегрегација е драматична и дека генерациите кои доаѓаат покрај суштински постои опасност и технички да не се разбираат.

- Универзитетите во Македонија не работат на реално приближување на студентите Македонци и Албанци и нивно заедничко живеење во академска смисла. Колку често сте чуле дека се работи на заеднички програми, семинари, размени или дискусии организирани од страна на Универзитетите за спојување, комуникација и развивање помеѓу студентите. Единствена срамежлива иницијатива беше онаа на група студенти кои бараа укинување на партиципацијата на студентите при што беа поддржани од еден дел од студентите на Државниот Универзитет во Тетово. Но, и тоа не е ништо иницирано од институциите на системот.

- Не постојат програми за системско изучување на културните, националните, историските и традиционалните карактеристики на етничките заедници помеѓу себе. Не постои пат кој води реку образовниот систем кој овозможува на еден просечен ученик Македонец да научи на пример: кои се клучните личности во албанската историја, кои се најдобрите писатели на албански јазик и како можат да дојдат до нивните дела, кои се и какво значење имаат празниците кои ги слават Албанците, кои се песните кои се карактеристични или омилени за Албанците или сево ова за Ромите, Турците, Србите, Бошњаците, Власите и др.

Што е добро?
- Универзитетот на Југоисточна Европа (т.н. Штулов Универзитет) е пример според кој може во пракса многу добро да функционираат студентите Македонци и Албанци учејќи заедно и секојдневно градејќи интегриран систем во кој секој е добредојден без разлика на етничката припадност и во кој образовниот процес кој ги вклучува сите е во фокусот.

- Приватните средни училишта и универзитети прилагодени на пазарот го кршат мразот на сегрегацијата и ги прилагодуваат своите програми за повеќе јазици а нивните средини се потполно инклузивни за младите од сите етнички групи. За да не навлегуваме во реклама на овие Универзитети само вреди да се каже дека се пример кој треба да се следи.

Што може да се направи?
- Силен ангажман на сите образовни институции за ставање акцент на овој аспект од нашиот образовен систем. Ова подразбира силно залагање на сите структури од министер до воспитувач во градинка или професор во училиште. Образовните институции мораат да усвојат нова филозофија во која учениците ги подготвуваат за реален и цивилизиран живот ослободен од страв од своите соседи, омраза кон различните или мрзеливост за учење на нови култури и запознавање на нови луѓе.

- Учење на јазици на етничките заедници како задолжителен предмет. Ако во ЕУ знаењето на секој нов јазик се смета за непроценливо богатство и на големо се стимулира во сите образовни сфери, тогаш зошто кај нас да се плашиме или да одбиваме да им укажеме на родителите, учениците и сите дека изучувањето на јазиците на етничките заедници во Македонија (особено албанскиот) е влог во иднината и во поцивилизирана, поинтегрирана, поубава и попријатна за живеење Македонија.

- Учење за повеќе елементи на идентитетот на различните етнички заедници (особено Македонците и Албанците) и заедничка прослава на заеднички личности и денови.

- Отворен дијалог за сите теми и градење на институтционални канали во рамките на образовните институции за отварање и решавање на меѓуетничките проблеми, предрасуди и недоразбирања. Зарем има друг здрав и сериозен начин за решавање на проблемите кои се јавуваат меѓу младите? За мене беше тажна сликата во која половина владин состав оди да ги смирува врсниците од Струга и да им понуди „генијално“ решение на нивна физичка поделба во две згради и така ја затвори најважната порта за непречен секојдневен премин и меѓусебна комуникација. Да работиме сите тоа да не се повтори.

Во еден од претходните постови пишував за можностите за општествен активизам на млади. Дискусијата во извесен домен се обиде да ја лоцира причината за послушноста на младите од Македонија и отсуството на иницијативи за остварување на своите интереси.
Следниве два видео клипа можеби најточно го даваат одговорот на оваа дилема која и тоа како негативно влијае на развојот на ова општество.

Еднооки за полтронизмот

Лижавче: Говор од настанот “Слободна студентска мисла”

Повод:
Изјава од еден млад човек: “Не ме викајте за глупости… не можам јас да ти доаѓам на јавни дебати, на состаноци, на тие ваши ивенти… плус знаеш дека не се плеткам кај што има камери и медиуми… Викнете ме кога сите ќе излезат на улица, прв ќе ви се придружам… Еве, кога ќе стигне ситуацијата барем до 20% од она што сега се случува во Грција - викнете ме прв ќе дојдам”

Пасивизам, послушност, инертност, полтронство, апатија… Со овие поими се само-дефинира македонската младина, а богами и постарите така ја дефинираат… Па и оние од странство.
Да, оваа констатација сме ја слушнале милион пати и досадна е, знам. Досадна е исто како и на оваа младина што и е досадно, пасивно, апатично.
А кога ти е досадно, имаш две опции.
Опција 1: Да си продолжиш по старо и да чекаш ептен да ти се здосади, па на крај да избереш една од следниве подопции:
Опција 1а: Да си умреш од досада;
Опција 1б: Да кукаш и плачеш дека многу ти е досадно;
Опција 1в: Да полудиш од досада и да направиш глупост за да се извлечеш од досадата.
Опција 2: Да избереш алатка за акција и да смислиш на која тема ќе се активираш. Веднаш ќе престане да ти биде досадно, бидејќи прво ќе мислиш каква акција сакаш, а кога ќе одлучиш ќе тргнеш во поход. Толку едноставно, а не се применува.

Македонската младина не применува алатки за разбивање на досадата, апатијата, послушноста. А има многу на располагање. Теми за активизам колку сакаш. Да не ги бројам, секој си знае што му смета. А и алатки колку сакаш. Секој има уставно право да се активира и бори за своите теми.

Ќе ги набројам и објаснам основните алатки . Текстов што следи ќе биде дел од “Прирачник за младински активизм”, кој за околу 2 месеци треба да биде публикуван под печатот на проектот Локална младинска иницијатива, реализиран од МОФ.
Текстот ќе носи наслов “Алатки за заштита на младински приоритети и права во Република Македонија”

Акцентирање на младинските права, приоритети и интереси, во поновото време на Република Македонија, се забележува после Втората светска војна со формирањето на младинските задруги, младинските совети, студентските сојузи, работничките универзитети и младинските сектори во рамките на владејачката партија. Сепак, овие младински здружувања секогаш биле во тесна функција на државните и партиските интереси, а многу малку во функција на самите млади, на отвореноста за прогресивни младински идеи и на рамномерно вклучување на младите во сите свери на општествениот живот.
Младите најчесто беа активни и вклучувани во спортски натпреварувања, работни и еколошки акции, училишни и студентски манифестации и паради. Недостасувал простор за креативно младинско изразување, отворена дебата и вклученост на младите во процесите на одлучување.
Со независноста во 1991 година и со промената на општествениот систем на Република Македонија во демократски и плуралистички, почнаа да се обезбедуваат уставни и законски можности за дефинирање и гарантирање на младинските права и приоритети.

Основните младински права беа дефинирани со Уставот на Република Македонија, за прв пат изгласан од страна на првото повеќепартиско Собрание на Република Македонија, на 17 ноември 1991 година. Уставот, следејќи ги постулатите на демократијата, ги гарантира основните човекови права и слободи, кои важат и за младите како еднакви граѓани во општеството. Уставот го гарантира правото на живот, слободата, психичкото и моралното достоинство, правото на движење, правото на сопственост, правото на наследство, правото на образование, правото на работа, правото на заштита при работа, правото на социјално осигурување и здравствена заштита и други.

Слобода на говор
Младите можат да го изразат своето право на говор на било која тема. Тие можат да ги изразат своите мисли, чувства или ставови на секое соодветно место преку различни средства и канали на комуникација, и тоа: говор, текст, цртежи, симболи, фотографии, музика, филм и други форми. Злоупотребата на слободата на говор за ширење на верска, национална, расна или друга омраза, претставува кривично дело во Република Македонија.

Член 16 од Уставот на Република Македонија
- Се гарантира слободата на уверувањето, совеста, мислата и јавното изразување
- Се гарантира слободата на говорот, јавниот настап, јавното информирање и слободното основање институции за јавно информирање
- Се гарантира слободниот пристап до информациите, слободата на примање и пренесување информации
- Се гарантира правото на одговор во средствата за јавно информирање
- Се гарантира правото на исправка во средствата за јавно информирање
- Се гарантира правото за заштита на изворот на информацијата во средствата за јавно информирање
- Цензурата е забранета

Нашиот Устав ги заштитува и медиумите исовремено овозможувајќи слободно формирање институции и медиуми за јавно информирање. Терминот медиум ги опфаќа сите форми на јавно информирање, како што се: весници, списанија, книги, радио, телевизија, интернет, филм.

Слободен пристап до информации од јавен карактер
Правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер е едно од основните човекови права во модерните демократии, а кај нас е гарантирано со Уставот и со Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер.
Информација од јавен карактер е секоја информација што ја создал или ја поседува државен орган, органите на општините, јавните институции и установи, јавните претпријатија, или друго физичко или правно лице што врши јавни овластувања. Секој има право да побара и да добие информација од јавен карактер, без разлика на пол, раса, вера, политичко или друго убедување. Право на пристап имаат и правните лица.

Јавно собирање (демонстрација и протест)
Своето незадоволство младите можат да го изразат преку јавно протестирање, индивидуално или групно писмено обраќање до органите на власта, со обраќање преку медиумите, преку организирани јавни дебати, со непочитување на донесените одлуки и на други начини.
Под јавен собир се подразбира собирање на повеќе од 20 луѓе на отворен или затворен простор, заради остварување на забавни, културни, хуманитарни, верски, спортски или слични интереси на младите, на коешто се изразува јавно мислење или протест.
- Собирот треба да се одвива мирно и да не се наруши јавниот ред и безбедноста на граѓаните
- Не треба да се ограничува слободата на движење на граѓаните што не учествуваат во јавниот собир
- Не треба да се блокира пристапот на возилата на брза помош до болниците и не смее да нарушува мирот на болните
- Собирот не смее да се одвива во близина на училишта и градинки во време кога учениците престојуваат во нив

Право на избор и слобода на здружување
Плурализмот значи разновидност, повеќебројност, конкурентност и слободно изразување на идеи и мисли. Во контекст на плурализмот, младите имаат право на слободно здружување по сопствен избор, во неформални или формални групи, организации, здруженија, асоцијации.
Со помош на овие облици, младите меѓусебно се поврзуваат во остварувањето на сопствените интереси. На таков начин нивното влијание станува посилно, а нивниот глас добива поширок простор.

Здруженија на граѓани
Здрженијата на граѓани се невладини, непрофитни организации во кои младите се здружуваат заради остварување и заштита на економски, социјални, културни, научни, стручни, технички, хуманитарни, образовни, спортски и други права, интереси и уверувања. Здруженијата не смеат да остваруваат политички интереси со своите активности.

Политички партии
Паритиите се основен облик на политичко организирање и здружување во Република Македонија. Тие се дефинирани како организирани групи на граѓани што се залагаат за учество во власта.
Политичка партија може да основаат најмалку 50 пололетни граѓани на Република Македонија, со постојано живеалиште во Република Македонија. Младите, во рамките на партиите, се претставени преку посебни организациони единици или органи.
Партиите се основна алатка за функционирање на демократијата и за гаранција на правото на слободен избор.

Петиции
Петицијата е демократска форма на искажување на јавно и групно мислење, преку писмено одобрување на определена идеја, цел или активност која е во интерес на младите и граѓаните. Петициите може да се реализираат на национално, локално или на ниво на институција или целна група. Петициите може да се однесуваат на правата на студентите, правата на средншколците, правата на група млади во одредена општина и слично. Преку петициите младите ја изразуваат својата моќ на здружување, масовност и јавно искажување на сопствените ставови.
Петицијата може да има промотивна цел да покаже определен став на младите, или пак доколку се спроведува низ институциите на системот, да ја обврзе државата на референдум или на собраниска расправа за нов закон или измена на закон.