Протестите по повод бруталносто убиството на Мартин Нешковски од страна на полициските сили донесоа повеќе придобивки за македонското општество. Придобивките најмногу се во корист на младите, но влијание веќе е остварено и врз политичките партии, граѓанските организации и се разбира врз Министерството за внатрешни работи.

Заради полесна класификација во овој шум од информации, издвојувам 5 остварени придобивки и 3 за кои верувам дека ќе следуваат:

Што добивме од протестите против полициската бруталност?

01.Охрабрување на индивидуата
Како никогаш до сега, огромна маса индивидуи јавно го искажуваат својот став против институцијата која важи за најголем заплашувач на слободните граѓани, Министерството за внатрешни работи. Без разлика дали некој секојдневно доаѓа пред Мајка Тереза во 18:00 часот или пак дејствува виртуелно преку поставување симболично лого против полициска бруталност за својот профил на фејсбук или твитер, придобивката е огромна и резултира со слободно изразување на незадоволството. Индивидуата се охрабрува и дејствува против стравот.

02. Здружување на различните
Секојдневни се коментарите со воодушевување од атмосферата на протестите против полициска бруталност. Граѓаните коментираат дека вакво обединување на различностите не искусиле до сега. Во петокот, на 5-тиот ден од протестите, масовноста беше евидентна. Повеќе од 3000 граѓани, најмногу млади, со иста порака до институциите: “СТОП за бруталноста врз индивидуата”. И повторно, како никогаш до сега, иста порака од толку различни граѓани. На протестите лично препознав граѓани од 50-тина различни организации, аполитични индивидуи, партиски неопределени, членови на ВМРО – ДПМНЕ, членови на СДСМ, членови на ДУИ, членови на ДПА и на други политички партии, но и граѓани кои за прв пат јавно се активираат околу општествени прашања. Иако немаше претенциозни повици кон различните етнички заедници, на протестите видов Македонци, Албанци, Роми, Власи, Срби, Бошњаци, Хрвати и други, но и такви кои себеси не се декларираат според националност. Протестите донесоа ненаметната интеграција на граѓаните на Република Македонија.

03. Расветлување на убиството на Мартин Нешковски
Граѓаните открија убиство кое МВР сакаше да го прикрие. Притисокот од граѓаните резултираше со бавно расветлување на убиството на Мартин. Не зборувам за расчистување, туку за обезбедување јавни информации кои се побројни од ден во ден, а кои сигурно ќе останеа во фиоките на МВР ако не се случеше овој налет на граѓански активизам. Обидот за заташкување и прикривање на бруталното убиство не им успеа на одговорните, а заплеткувањето во нетранспарентноста е се поголемо со секоја следна изјава на пртпаролот на МВР, Иво Котевски.

04. Порасна моќта на Твитер
Претенциозно е да се тврди дека Твитер ги организираше протестите. Твитер не е организација, не е ни медиум и не поседува централизиран извор на информации. Твитер се критичните граѓани кои знаат да ги артикулираат своите ставови во 140 карактери текст. Иако сеуште со мал број корисници, Твитер се наметна како платформа, друштвена мрежа која тешко може да се мониторира, контролира и цензурира. Верувам дека Твитер сеуште е непознатица за МВР и дека токму поради тоа протестите никој не ги предвиде и сеуште не може да ги загуши.
Иако се појавија пораки од типот “Твитер гори, фејсбук се чешла”, после 6-дневните протести граѓаните се охрабрија јавно да протестираат и на Фејсбук. Се побројни се странците, групите и настаните кои повикуваат на солидарност и на протест против полициската бруталност, но не е за потценување и активноста на МВР во гасење и цензурирање на ваквите повици (до сега без посериозен ефект врз загушување на протестите).

05. Граѓаните над партиите
“Ние не сме партија” е порака која секојдневно се повторува на протестите. Тоа не е порака на протестот, но е заштитен механизам кој, за жал, мора постојано да се поовторува за да се спречи обидот на партиите да го маргинализираат или манипулираат овој чист граѓански активизам. Непартиското го разбраа и прифатија сите учесници на протестите, и оние кои се членови на партии и оние кои не се согласуваат со принципите на системски поставената плуралистичка демократија.
“Ние не сме партија” ги обедини граѓаните, онолку колку што ги обедини и пораката “Стоп за полициската бруталност”. Сосема својствено за непартиските акции, поддршка во доминацијата на граѓанското над партиското дадоа и секојдневните повици за активизам без насилство и без говор на омраза. Ненасилни протести против насилството можат да бидат само пример и за партиите и за институциите.

Верувам дека оваа листа може да се прошири и дека во овие 7 дена се остварени и други придобивки. Но, верувам и дека граѓанската акција “#protestiram #martin” нема тука да запре, во обид за остварување на следниве барања. Ќе набројам 3 од најчестите барања на граѓаните, по редослед за кој сметам дека со континуиран притисок е можно да бидат остварени:

01. Утврдување и санкционирање на сите виновници за убиството на Мартин Нешковски.
Верувам дека МВР ќе подлегне на притисокот на граѓаните и ќе спроведе постапка за целосно расчистување на случајот и откривање на сите припадници на полициските сили кои биле сведоци или соучесници на убиството.

02. Оставки или разрешувања на одговорните во МВР
Ако протестите продолжат, верувам дека ќе следи оставка или разрешување на министерката за внатрешни работи, Гордана Јанкуловска и/или помошник министерот и портпарол на МВР, Иво Котевски. Оваа можност ја најавуваат и уредничкиот коментар на провладиниот Дневник, како и изјавата на заспаниот претседател на Република Македонија, дека институциите ја примиле пораката на граѓаните.

03. Реформа на специјалните полициски сили
По изјавите на ОБСЕ и на Народниот правобранител, континуираниот притисок може да донесе и демократизација во редовите на МВР, изразена преку јавно презентиран план за реформа на специјалните полициски сили и брзо спроведување на истиот.

Конечно, без разлика дали протестите ќе продолжат или не, без разлика дали МВР ќе бара од Фејсбук бришење на групите кои повикуваат на протести и без разлика дали ќе се употребуваат странски аналитичари како авторитети за гушење на активизмот, младите веќе остварија успех, можеби најголем во овие 20 години плурална Македонија.